ორივე პირს ბრალად ედებოდა (ეს მათ დაუსწრებლად სასამართლომ ადრე გადაწყვიტა) ეროვნული სიძულვილის გაღვივება და სხვა ერის უფლებების შეზღუდვის მცდელობა. ეს ქმედება, საქმის თანახმად, მათ ჩაიდინეს რუსეთის საელჩოსთან ჩეხეთის ქართველთა სათვისტომოს მიერ მოწყობილი სანქცირებული დემონსტრაციის დროს. დაუსწრებლადვე, დეკემბერში სასამართლომ ჯიმი დაბრუნდაშვილს მიუსაჯა ოთხი თვით თავისუფლების აღკვეთა, რაც ერთი წლით პირობით სასჯელად შეიცვალა, და ზურაბ ლალიაშვილს – სამი თვით თავისუფლების აღკვეთა, რაც შეიცვალა ერთ წლით პირობითად. თავდაპირველი გასამართლება მოხდა ჩეხეთში მოქმედი “მხოლოდ მოსამართლის” მიერ განსჯის წესით.

ხუთშაბათს, საქმის განხილვის შემდეგ, მოსამართლემ, როცა უკვე ბრალდებულებსა და მათ ადვოკატს მოუსმინა და ნახა დემონსტრაციის ამსახველი ვიდეოკადრები, გამოაცხადა, რომ დაბრუნდაშვილი და ლალიაშვილი არ არიან დამნაშავენი და მათი ქმედება არ წარმოადგენს დანაშაულებრივ აქტს.

(ხმა სასამართლო დარბაზიდან)

აი, ასე – ტაშით – შეხვდა პეტრუშკა შუსტროვა, ცნობილი ჩეხი პუბლიცისტი, უფლებადამცავი, კომუნისტური რეჟიმის დროს პატიმრობაში მყოფი, ჩეხოსლოვაკიაში ადამიანის უფლებების დარღვევის შესახებ ლეგენდარული პეტიციის – “ქარტია 77-ის” – ერთ-ერთი ხელის მომწერი, განაჩენის გამოცხადებისას ცნობას, რომ საქართველოს ეს მოქალაქეები არ არიან დამნაშავენი. ამ ტაშის გამო შუსტროვას დარბაზი დაატოვებინეს, მაგრამ ამას, ალბათ, მისთვის მნიშვნელობა აღარ ჰქონდა. ჩემს შეკითხვაზე, არის ეს კანონის მიმართ კონფრონტაცია (მე აზრის გამოხატვის თავისუფლებას ვგულისხმობდი) თუ უბრალო შეცდომა, ცნობილმა პუბლიცისტმა მითხრა, რომ პროკურორი ჩეხეთის ხელისუფლების წარმომადგენელია და რასაც ამბობს, ჩანს, შესაძლებელია კანონის ძალით. მაგრამ რომელიმე ქვეყნის ხელისუფლების მიმართ პროტესტი პოლიტიკური წარმომადგენლებისა და არა ხალხის მიმართ პროტესტია.

(შუსტროვას ხმა)

გავრცელებას ცნობისა, რომ რუსეთის საელჩოსთან დემონსტრაციის დროს ქმედების გამო, მართალია, პირობით, მაგრამ მაინც პატიმრობა მიუსაჯეს საქართველოს მოქალაქეებს, გამოხმაურება მოჰყვა ჩეხეთის საზოგადოებაში.
ჩეხმა სენატორმა იარომირ შტეტინამ, ჩეხეთის ჰელსინკის კავშირმა, ცნობილმა პუბლიცისტმა და საზოგადო მოღვაწემ პეტრუშკა შუსტროვამ სასამართლოს გადაწყვეტილებას უწოდეს აბსურდული და ის უვიცობის გამოხატულებად და სიტყვის თავისუფლების უხეშ დარღვევად შეაფასეს. სასამართლოზე მოვიდა სენატორი შტეტინა, რომელმაც გვითხრა: ჩეხეთში მცხოვრებმა ამ ორმა პირმა რუსეთში საქართველოს მოქალაქეთა მიმართ ქმედების გამო თავისი პროტესტი გამოხატა და ეს საკუთარი აზრის გამოხატვაა. ჩეხეთში რომ ასეთი რამისთვის ასამართლებენ, სამარცხვინოა – ამით ჩვენ წარსულში ვბრუნდებითო.

(შტეტინას ხმა)
საქმე განიხილებოდა პატარა დარბაზში, სადაც მხოლოდ 12 ადამიანის ადგილი იყო. ეს მცირე დარბაზი ვერ დაიტევდა ყველა მოსულს, რომელთა შორის იყვნენ ჩეხეთში საქართველოს საელჩოს თანამშრომლები, მათ შორის – ელჩი და კონსული, ასევე სხვა უფლებადამცავები, საკმაო რაოდენობის ჩეხი ჟურნალისტი. საქმის განხილვამდე სასამართლოს შენობის წინ შეკრებილ ხალხს ეჭირა ტრანსპარანტები, რომელთაგან ერთ-ერთზე ეწერა: “კანონიერი მოთხოვნა თუ დანაშაული”.
სასამართლოზე მთავარი თემა იყო პლაკატი, რომელიც განსასჯელ ლალიაშვილს სჭერია ხელში დემონსტრაციისას. ამ პლაკატზე კარიკატურულად ყოფილა გამოსახული რუსეთის ჯარისკაცი, რომლის სამკლაურზეც ნაცისტური სვასტიკა მოჩანდა. მას ჩექმიანი ფეხი ედგა, სიმბოლურად, საქართველოს მიწაზე, ზემოთ კი იყო წარწერა ჩეხურ ენაზე: “რუსეთის დუმა: მკვდარი ქართველი, კარგი ქართველი¨. ჯიმი დაბრუნდაშვილმა სასამართლოს განუმარტა, რომ მათი პროტესტის ობიექტი იყო რუსეთის ფედერაციაში ეთნიკური ქართველებისადმი მოპყრობა, რაც მას ებრაელთა მიმართ ნაცისტების დამოკიდებულებას აგონებს. მან სასამართლოს წარუდგინა ჩეხეთის სენატის პოზიციაც, რომლის თანახმად, დაგმობილ იქნა რუსეთში ქართველთა მიმართ ქმედებები. სასამართლოზე უჩვენეს ფირი, რომელიც, ჩანს, ჩეხეთის პოლიციის მიერ იყო გადაღებული და, ფაქტობრივად, წარმოადგენდა ოპერატიულ მასალას.

სასამართლომ ბრალდებულები გაამართლა. ითქვა, რომ აზრის გამოხატვა არ არის დანაშაული. პროკურორს აქვს უფლება ამ ეტაპზე, თუკი სურს, გაასაჩივროს სასამართლოს გადაწყვეტილება. მომავალში გამოჩნდება, რა ნაბიჯს გადადგამს სახელმწიფო ბრალმდებელი. პროცესის შემდეგ კომენტარი ვთხოვე ბრალდებულების ადვოკატს, პაველ ბობიკს.

(ბობიკის ხმა)

მან მითხრა, რომ პროკურორს შეუძლია უკან წაიღოს თავისი პროტესტი – მე არ მესმის, რას ეყრდნობა ისო. როგორც ნახეთ, მოსამართლემ თავისი ადრინდელი გადაწყვეტილება შეცვალა და მე მგონია, რომ დანაშაულთან არა გვაქვს საქმე. არც იყო, არც არის შესაძლებელი, ეს დანაშაული იყოსო, განაცხადა ადვოკატმა.

მე მოსამართლე გაბრიელა ჰიუტლოვასაც ვთხოვე კომენტარი. მან მითხრა, რომ რისი თქმაც შეეძლო, განაჩენში გამოხატა, სხვა საკითხებზე კი პრესმდივანს უნდა მიმართოთო.
ახლა მოუსმინეთ ზურაბ ლალიაშვილს, რომელიც ჩეხეთში სწავლობს, სტუდენტია და რომელიც პროტესტის გამოსახატავად რუსეთის საელჩოსთან მივიდა. მას, როგორც გვითხრა, ჩეხეთის მართლმსაჯულებაში თავიდან ეჭვიც კი შეეპარა, მაგრამ ახლა სხვაგვარად ფიქრობს:

(ლალიაშვილის ხმა)
“ამ სასამართლოთი, შემიძლია ვთქვა, უკვე დავრწმუნდი, რომ აქ შეუძლიათ ხალხს მოუსმინონ და სამართალმა, ასე ვთქვათ, ქართულად, პური ჭამოს. ანუ ჩემი სიმართლე, შეიძლება ითქვას, ამ სასამართლოზე დამტკიცდა.”(სტილი დაცულია)

როცა შარშან დეკემბერში ბრალდებულებმა სასამართლოს პირველი განაჩენის შესახებ შეტყობინება მიიღეს, გაისმა სკეპტიკური ხმები და შეკითხვები: იყო თუ არა სანქცირებული მიტინგი, ხომ არის სვასტიკის გამოქვეყნება აკრძალული, ხომ არ იყო, მართლაც, რუსი ხალხის შეურაცხმყოფელი განცხადებები. დღეს უკვე, გამართლების შემდეგ, ჯიმი დაბრუნდაშვილმა შეკითხვაზე, რა იყო მნიშვნელოვანი ფაქტორი, რამაც სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე იმოქმედა, ასე მიპასუხა:

(დაბრუნდაშვილის ხმა)
“იმავე მოსამართლემ, რომელმაც გაგვამტყუნა, ახლა გაგვამართლა; გადამწყვეტი იყო, ალბათ, ის, რომ არ მიაქციეს ამ შემთხვევას დიდი ყურადღება, რაც მიმაჩნია შეცდომად და
ის, რომ ჩეხეთის საზოგადოების დიდი ყურადღების ქვეშ აღმოჩნდა ეს საქმე, ამანაც გავლენა იქონია და, რა თქმა უნდა, ყველაზე დიდი გავლენა იქონია იმან, რომ ჩვენ აქ მოვიტანეთ ის დამამტკიცებელი საბუთები, რამაც დაარწმუნა მოსამართლე, რომ ჩვენ მართლები ვართ.”(სტილი დაცულია).

როგორც მერაბ ჯალაღონიამ მითხრა, საჭირო საბუთების შესაგროვებლად 6 თვე დახარჯა და კიდევ უფრო მეტი, სანამ მისი და მისი მეგობრის ნახატებით სერიოზულ გალერეებს დააინტერესებდა.
[მერაბ ჯალაღონიას ხმა ] ”პირველი რიგის სირთულეებს წარმოადგენს საბუთები. აქ თუ საბუთები არ გაქვს, ისე არავინ არ ხარ…”

ამჟამად მერაბ ჯალაღონიას ოჯახის წევრებიც პრაღაში ცხოვრობენ, ხოლო გია ჩიგოგიძე მხოლოდ ახლა, 4 წლიანი მუშაობის შემდეგ, ცდილობს ოჯაღის პრაღაში გადმოყვანას.

ორივე მხატვარი ეგრეთ წოდებული ”მოდერნის” სტილში ხატავს და საკმაოდ პოპულარულია უცხოელ ტურისტებსა თუ ჩეხეთის მოქალაქეთა შორის. ამაში მე თვითონაც დავრწმუნდი, როდესაც ქართველი მხატვრების ნახატები პრაღის ყველაზე ტურისტულ უბნებში მდებარე გალერეებში ვიხილე. ერთ-ერთი მათგანი ჩეხეთის დედაქალაქის ცენტრში, ვაცლავის მოედანზე, მდებარეობს. აი, რას ამბობს ”გალერეა მიხალსკას” თანამშრომელი მაკა სოსელია მერაბ ჯალაღონიას პოპულარობის შესახებ:

[მაკა სოსელიას ხმა] ”ძალიან პოპულარულია, კარგად იყიდება და უფრო ქართული მოტივები აქვს, ქართული სახეები. უფრო ბერძნები, ესპანელები, იტალიელები, ხანდახან ამერიკელები, მაგრამ უფრო ბერძნები ყიდულობენ.”

მე მერაბ ჯალაღონიასაც ვკითხე მისი ნამუშევრების მყიდველების გემოვნებაზე, ბაზრის ტენდენციებზე.

[მერაბ ჯალაღონიას ხმა] ”ახლა ისეთი ტენდენცია მიდის, უფრო მიდის ფორმალისტური მიმდინარეობები, როგორც მოდერნია, როგორც აბსტრაქციონიზმია… რეალისტური ნამუშევრები უფრო ძველ ხალხს მოსწონს. ჩეხებს უფრო რეალისტური მოსწონთ, მაგრამ არა აქვთ იმდენი ფული, რომ ჩვენი ნამუშევრები იყიდონ.”(სტილი დაცულია)

ახლა ცოტა რამ იმაზეც, თუ რატომ გადაწყვიტეს ქართველმა მხატვრებმა მოღვაწეობა მაინცდამაინც პრაღაში. მერაბ ჯალაღონიამ მითხრა, რომ ჩეხეთში ჯერ კიდევ საბჭოთა პერიოდში იმოგზაურა და ძალიან მოეწონა. შემდეგ უკვე, როდესაც საზღვარგარეთ მუშაობა გადაწყვიტა, სწორედ ის ქალაქი აირჩია, რომელმაც მასზე წარუშლელი შთაბეჭდილება მოახდინა. თუმცა, პრაღის სილამაზის გარდა, ქართველი მხატვრების სამშობლოდან წამოსვლას სხვა უფრო მნიშვნელოვანი მიზეზი ჰქონდა. ჯერ გია ჩიგოგიძეს მოვუსმინოთ, შემდეგ კი მერაბ ჯალაღონიას.

[გია ჩიგოგიძის ხმა] ”სამწუხაროდ, ერთი რაღაც არის, რომ ჩვენი პროფესია დამოკიდებულია მატერიალურ მხარეზე. და იმ ქვეყანაში, სადაც ჭირს პურის ყიდვა….”(სტილი დაცულია)

[მერაბ ჯალაღონიას ხმა ] ”მე მირჩევნია სამშობლოში ვიყო და იქ ვიმუშაო, მაგრამ ჩვენს ნამუშევარს ხომ რეალიზება სჭირდება. ამის საშუალება არ იყო თითქმის, მაშინ მშიერი უნდა იჯდე და ხატო. როცა ოჯახი გყავს, ძნელია.”

ამ პატარა, ლამაზ, ქვაფენილით მოკირწყლულ ქვეითად მოსიარულეთა ქუჩაზე ბევრი სალონი და გალერეაა. მაკა სოსელია ერთ-ერთ მათგანში, ”გალერეა მიხალსკაში”, მუშაობს. მან 8 წლის წინ, სკოლის დამთავრებისთანავე, დატოვა საქართველო, რადგან კარლოსის უნივერსიტეტის სასწავლო პროგრამაში მონაწილეობა გადაწყვიტა. თავდაპირველად ეს პროგრამა მსურველებს ჩეხური ენის შესწავლის საშუალებას აძლევს, შემდეგ კი შესარჩევი გამოცდები ტარდება და კარლოსის უნივერსიტეტში სწავლის პროცესი იწყება.

მაკა სოსელიამ ყველა ეს საფეხური გაიარა და ახლა ამავე უნივერსიტეტში მაგისტრატურის მოსამზადებელ კურსზე სწავლობს – პოლიტოლოგიას, საერთაშორისო სამართალსა და დიპლომატიას ეუფლება.
მე მას ვკითხე, ასეთი პროფესიის შესწავლის პროცესში რატომ გადაწყვიტა გალერეაში მუშაობა.

[მაკა სოსელიას ხმა] ”უბრალოდ, შემთხვევით მოვხვდი გალერეაში. ადრე ვმუშაობდი მაღაზიაში და ჩემმა მეგობარმა მთხოვა, ჩემთან იმუშავეო… …აუცილებელია მუშაობა, ვინაიდან არავითარი დახმარება არ მაქვს მშობლებისგან და მარტო ვარ პრაღაში. 5000 კრონი არ არის საკმარისი და, უბრალოდ, მუშაობა მჭირდება.”

მიუხედავად ამ აუცილებლობისა, მაკა სიამოვნებით ასრულებს თავის სამუშაოს და გალერეის ყველა დამთვალიერებელს საინტერესოდ უხსნის სხვადასხვა მხატვრის ფერწერული თუ კერამიკული ნამუშევრის შექმნის სპეციფიკას და ისტორიას.

[მაკას ხმა] ”გალერეას ჰქვია ”გალერეა მიხალსკა”. არსებობს დაახლოებით 10 წელია, გვყავს უამრავი მხატვარი…
…ქართველი მხატვრის ნახატებს ყიდულობენ, ძირითადად, ბერძნები ესპანელები, ხანდახან – ამერიკელები.”

მაკა სოსელიას უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ ამ სასიამოვნო გალერეაში აღარ მოუწევს არათავისი პროფესიით დასაქმება. კარლოსის უნივერსიტეტის განათლების მქონე ახალგაზრდისთვის რთული არ იქნება აქ, პრაღაში, პოლიტიკურ მეცნიერებებთან დაკავშირებული სამუშაო ადგილის პოვნა. თუმცა მაკა ამაზე არ ოცნებობს და 2 წლის შემდეგ საქართველოში დაბრუნებას აპირებს.
მე მას ვკითხე, რატომ მიიღო ასეთი გადაწყვეტილება, მაშინ როდესაც საქართველოში მცხოვრები მისი თანატოლების დიდი ნაწილი საზღვარგარეთ ცხოვრებაზე ოცნებობს.

[მაკას ხმა] “სამშობლო და სახლი მაინც სამშობლოა. უბრალოდ, საქართველოს არაფერი არ ჯობია ჩემთვის…
… ყველაფერი ძნელია, მაგრამ ადამიანი რომ იბადება, ლაპარაკი არ იცის. რომ ჩავალ, ალბათ, შევძლებ რაიმეს გაკეთებას.”

[მეგრული ”ცირა”]

ჯიმი დაბრუნდაშვილი ის ერთ-ერთი ქართველთაგანია, რომელიც პრაღაში ქართველთა სათვისტომოს ორგანიზებას ცდილობს. იგი სწორედ მაშინ გავიცანი, როდესაც რადიო “თავისუფლების” ქართულ რედაქციაში სათვისტომოს გაზეთის, ”სამშობლოს”, პირველი ნომრის გამოცემის წინ კონსულტაციის მისაღებად მოვიდა. ჯიმი ამ გაზეთის მთავარი რედაქტორია.

[ჯიმი დაბრუნდაშვილის ხმა ] ”ეს გაზეთი გამოვიდა ძალიან სპონტანურად. მე მინდა, რომ წელიწადში ორჯერ მაინც გამოვიდეს. ემსახურება ჩეხეთში მცხოვრები ქართველების ინტეგრაციას ამ საზოგადოებაში… ასევე ჩვენ გვინდა ამ გაზეთით ჩეხეთს გავაცნოთ საქართველო.”(სტილი დაცულია)

ახლა იმის შესახებ, თავად ჯიმიმ როგორ მოახერხა ჩეხურ საზოგადოებაში ინტეგრირება.

ის წლების წინ საქართველოს “მწვანეთა” მოძრაობაში ქართულ-ჩეხურ ერთობლივ პროექტში ენერგიის დაზოგვისა და მდგრადი განვითარების პროგრამის კოორდინატორი იყო და ხშირად უწევდა პრაღაში მოგზაურობა. სწორედ ამ მივლინებების დროს გაიცნო თავისი მომავალი მეუღლე. მანვე შეასრულა ჯიმის მეგზურის როლი ჩეხურ საზოგადოებაში. მე იმით დავინტერესდი, ამ წინაპირობებმა რამდენად გაუადვილა ქართველ კაცს აქაურ საზოგადოებაში ინტეგრირება.

[ჯიმი დაბრუნდაშვილის ხმა]”მიუხედავად იმისა, რომ ხშირად დავდიოდი ევროპაში, აქ გრძელვადიანი დარჩენა და ცხოვრება ცოტა სხვაგვარია, ვიდრე 2-3 კვირით ჩამოსვლა. ბევრ რამეში კაცი კულტურულ შოკს განიცდის, ბევრი რამ არის მიუღებელი და ბევრი რამ – მისაღებიც. ჩემთვის ჩეხეთის საზოგადოება მისაღები აღმოჩნდა…”(სტილი დაცულია)

თუ რა და რატომ მოეწონა ჯიმის ჩეხურ საზოგადოებაში, ამაზე ლაპარაკი შორს წაგვიყვანს. დღეს კი საინტერესოდ მომეჩვენა პასუხი კითხვაზე, თუ რამდენად მისაღებია საქართველოში აღზრდილი კაცისთვის შობის დღესასწაულის 25 დეკემბერს აღნიშვნა.

[ჯიმი დაბრუნდაშვილის ხმა]

[ისმის მუსიკის ხმა]

ჩეხურ საზოგადოებაში ინტეგრაცია ჯიმის გაუადვილა თავად ამ საზოგადოების დემოკრატიულობამაც. თუმცა კი მასში დამკვიდრება იოლი ნამდვილად არ არის, თუ ჩეხურ ენას არ ფლობ და ევროპული შრომისმოყვარეობაც შენთვის უცხოა. ჯიმიმ ეს ბარიერები დაძლია და ამბობს, რომ თუ ჩეხეთში დასაქმებული ხარ, ნორმალური, საშუალო ფენის შესაფერისი ცხოვრებით ცხოვრებას შეძლებ.

ამ ქართველი ახალგაზრდის ჩეხურ საზოგადოებაში წარმატებული დამკვიდრების მიუხედავად, ჯიმი დაბრუნდაშვილი, ისევე როგორც საზღვარგარეთ მყოფ ქართველთა უმრავლესობა, სამშობლოში დაბრუნებაზე თუ არა, სამშობლოს დახმარებაზე მაინც ფიქრობს.

[ჯიმი დაბრუნდაშვილის ხმა] ”რაც მე აქ შევიტყვე 3 წლის მანძილზე,საქართველოსთვის ბევრი რამეა გასაკეთებელი. აქ საქართველოს არავინ იცნობს… საქართველოს პოპულარიზება იმ მილიონზე მეტმა ქართველმა უნდა შეძლოს, ვინც სამშობლოს გარეთ ცხოვრობს. თუ არა მათ, აბა, სხვამ ვინ უნდა გააკეთოს ეს?”

[ჩეხური შობის მუსიკა]

[ირაკლი გოგატიშვილის ხმა ] ”რაოდენობრივი ეკონომიკა ყოველთვის მაინტერესებდა, ეკონომიკის ფაკულტეტზე ვსწავლობდი…
…გამოვგზავნე დოკუმენტები და დიდი იმედიც არ მქონდა…”

მიუხედავად უიმედობისა, ისე მოხდა, რომ ირაკლი პრაღაში მოიწვიეს და მოსამზადებელი სემესტრის ბოლოს გამოცდების წარმატებით ჩაბარების შემდეგ უნივერსიტეტშიც ჩარიცხეს. ახლა იგი ინგლისურ ენაზე ეკონომიკურ საგნებს სწავლობს და ამბობს, რომ სწავლა აქ გაცილებით ინტენსიურია, ვიდრე ქართულ უნივერსიტეტებში.

[ირაკლი გოგატიშვილის ხმა] ”რთულია სწავლა…”

ამ საფუძვლიანი ეკონომიკური განათლების მიღების შემდეგ, სავარაუდოა, რომ ირაკლის სამსახურის პოვნა არც ერთ დასავლურ ქვეყანაში არ გაუჭირდება, მათ შორის, არც ჩეხეთში. თუ იმასაც გავითვალისწინებთ, რომ ძალიან ბევრი ჩვენი თანამემამულე ოცნებობს კიდეც საზღვარგარეთ დარჩენის ამგვარ შესაძლებლობაზე, საინტერესოა, რას ფიქრობს თავად ირაკლი.

[ირაკლი გოგატიშვილის ხმა] ”ყოველგვარი პათეტიკის გარეშე, არ შემიძლია სამშობლოს გარეშე ცხოვრება, იმიტომ რომ იქ არის ყველა, ვინც ყველაზე ძალიან მიყვარს… ”

სწორედ სამშობლოს სიყვარულია, რამაც ირაკლი, სამიოდე თვის წინ თბილისში გამართული ”რეაქციის” მიმართ სოლიდარობის მიზნით, აქ, პრაღაში, რუსეთის საელჩოს წინ მოწყობილ საპროტესტო აქციაზე მიიყვანა.
ამ დღეებში კი ირაკლი პრაღაში მცხოვრებ რამდენიმე ქართველთან ერთად, ქართული დროშით, უკრაინის საელჩოს წინაც მივიდა უკრაინელი ხალხის მხარდასაჭერად და ვაცლავის მოედანზე გამართულ აქციაშიც მიიღო მონაწილეობა.

[ისმის აქციის ხმა]

თუმცა ირაკლის პოლიტიკისადმი ინტერესი საპროტესტო აქციებით არ ამოიწურება. ის, როგორც კი თავისუფალი დრო გამოუჩნდება, სხვადასხვა ინტერნეტფორუმების პოლიტიკურ დისკუსიებშიც აქტიურად მონაწილეობს, მეტსახელით – ”ჭყონი”. ირაკლი სწორედ ინტერნეტფორუმზე გავიცანი, როდესაც იგი ლაზურ მუსიკასა და ლაზ მომღერლებზე მსჯელობდა. როგორც მითხრა, ლაზების ისტორიით ჯერ კიდევ ბავშვობაში დაინტერესებულა, როდესაც მამამ თურქეთის ტერიტორიაზე მცხოვრები ქართველური ტომების შესახებ უამბო. უფრო მოგვიანებით კი ლაზური ენა აითვისა და ინტერნეტის მეშვეობით ბევრ ლაზსაც შეასწავლა.

[ირაკლი გოგატიშვილის ხმა] ”როგორც კი ინტერნეტი გამიჩნდა, დავიწყე ლაზების ძებნა….”

[კაზიმ კოიუნჩის სიმღერა - ლაზური]

პრაღაში მცხოვრებ ირაკლი გოგატიშვილზე საუბარს ლაზი მომღერლის, კაზიმ კოიუნჯის, სიმღერით დავამთავრებ. ის მეგრულ ”ოუ ნანას” ასრულებს.

ეს ხმები, საქართველოს ეროვნული მოძრაობის ამსახველი ხმები გამახსენდა, როდესაც გაზეთ ”სვობოდას” (“თავისუფლების”) რედაქციის წინ ვაჟა მთავრიშვილი დავინახე. იგი მერაბ კოსტავასთან, გიორგი ჭანტურიასთან, ირაკლი წერეთელთან, ზვიად გამსახურდიასა და სხვა ლიდერებთან ერთად საქართველოში 1988 წელს დაწყებული ეროვნული მოძრაობის სათავეებთან იდგა. ვაჟა მთავრიშვილმა საბჭოთა სისტემის წინააღმდეგ ბრძოლა გაცილებით ადრეც სცადა და ამის გამო, 20 წლის ასაკში, საბჭოთა ციხეშიც ამოაყოფინეს თავი.
მან ბევრ სხვა გასაჭირსაც გაუძლო და, უამრავი სირთულის მიუხედავად, საკუთარ შეხედულებათა რეალიზებისთვის პოლიტიკურ ბრძოლას საქართველოში 1994 წლის ბოლომდე განაგრძობდა.

[ვაჟა მთავრიშვილის ხმა ] ” 10 კაციანი სია იყო შედგენილი, რომელთა მოკვლაც ჰქონდათ განზრახული. იმ სიაში იყო გია ჭანტურიაც. გია ჭანტურია მოკლეს და მეც იძულებული გავხდი საქართველო დამეტოვებინა.”

თუმცა საქართველოდან წამოსვლა მაინცდამაინც მარტივი არ ყოფილა. თავის გადასარჩენად ვაჟა მთავრიშვილმა და მისმა თანამოაზრეებმა კასპის რაიონში გემიც კი ააგეს. თავად გახლავართ ამ გემის უშუალო მხილველი. მეორე გემი კი მთავრიშვილის პარტიის წევრებს ბათუმში ჰქონიათ, თუმცა დემოკრატიული პარტიის ლიდერმა საქართველო სხვა გზით დატოვა. მე ვკითხე, ისეთი მაინც რა პოლიტიკური მოსაზრებები ჰქონდა, რომ საქართველოში ახლაც არ დაედგომება.

[ვაჟა მთავრიშვილის ხმა] ”დღევანდელი ხელისუფლება, ისევე როგორც მისი წინამორბედი, არალეგიტიმურია, იმიტომ რომ საქართველოს მოქმედი კონსტიტუცია არაფრად ჩააგდეს და საბჭოთა კონსტიტუციით მოვიდნენ ქვეყნის სათავეში. ეს კოლაბორაციონისტული ხელისუფლებაა.”

ვაჟა მთავრიშვილის ასეთი პოზიცია გაზეთ “სვობოდას” რედაქციაში შეკრებილ ქართველებშიც კი აზრთა სხვადასხვაობას იწვევს და, როგორც ჩანს, პოლიტიკით დაინტერესებულ პრაღელ ქართველთა კამათიც უცხო არ არის გაზეთის რედაქციის კედლებისთვის.

[ისმის კამათის ხმა]

დემოკრატიული პარტიის ლიდერი ვაჟა მთავრიშვილი მტკიცედ იცავს თავის პოზიციებს და სწამს, რომ საქართველო ჭეშმარიტად დამოუკიდებელი მაშინ გახდება, როდესაც ქვეყანა 1918 წელს მიღებული კონსტიტუციით ცხოვრებას დაიწყებს.

[ვაჟა მთავრიშვილის ხმა] ”ეს არ არის დამოუკიდებელი ქვეყანა -უარყოფილია კონსტიტუცია, გერბი, დროშა….”

[ისმის დამოუკიდებელი საქართველოს ჰიმნი]

ვაჟა მთავრიშვილი თავისი პოლიტიკური შეხედულებების გავრცელებისა და ქართული საზოგადოებისთვის გაცნობის ყველაზე ეფექტურ საშუალებად პრაღაში გამომავალ გაზეთ ”თავისუფლების” ინტერნეტვერსიას მიიჩნევს, რომლის მისამართია www.libertydp.org

გაზეთს ვაჟა მთავრიშვილი პოსტსაბჭოთა სივრცეში და აღმოსავლეთ ევროპაში დემოკრატიული პარტიის პოპულარიზების მისიასაც აკისრებს და საკმაოდ ამბიციური გეგმის განხორციელებასაც ფიქრობს.

[ვაჟა მთავრიშვილის ხმა] ”ყველაფერი რასაც ვაკეთებდი არარეალური ცანდა ხოლმე. ახლაც ასეა, ვცდილობ აქ დასავლეთში შეიქმნას ისეთი ძალა, რომელიც საქართველოს რუსეთის ზეწოლისგან გადაარჩენს.”

“თამადაში” შესვლისთანავე გაოცებული დავრჩი იქ მყოფი ხალხის სიმრავლით. ყველა მაგიდა დაკავებული იყო და პირველი, რა კითხვაც გამიჩნდა, ეს იყო: ნუთუ ამდენ ხალხს – და თანაც, უმეტესწილად, ჩეხებს – ქართული სამზარეულო იზიდავს-მეთქი. თუმცა აღმოჩნდა, რომ საქმე სხვაგვარადაა. ”თამადა” მხოლოდ ქართული რესტორანი არ არის და იქ ხალხის სიმრავლე იმითაცაა გამოწვეული, რომ რესტორანს არ დაუკარგავს ძველი პროფილი. იგი ჩეხურ სამზარეულოსთან ერთად თავის ძველ კლიენტებს შედარებით იაფფასიან ლუდსა და ”ქანთრი” მუსიკასაც სთავაზობს.

[ელგუჯა ჩოჩიას ხმა] ”ამას უფრო შეიძლება ლუდხანა დავარქვათ, ამ დაწესებულებას. მართალია, დედაჩემი ხანდახან სასადილოს ეძახის…
… პროფილი შევინარჩუნეთ, არ გვინდოდა ჩვენი ჩეხი კლიენტურის დაკარგვა…”

ეს არის ელგუჯა ჩოჩია, ჩეხურ-ქართული რესტორნის, ”თამადის”, სულის ჩამდგმელი. მისი რესტორანი შეიძლება, პრაღის სტანდარტებით, მართლაც, წააგავდეს ლუდხანას, თორემ, თბილისურ რესტორნებთან შედარებით, მას ლუდხანას ძნელად თუ უწოდებ. ხოლო მენიუში ჩეხური და ქართული სამზარეულოს ერთმანეთთან შერწყმა კარგი მარკეტინგული მიგნებაა, რადგან მხოლოდ ქართული სამზარეულოს მქონე რესტორნებმა პრაღაში ვერ გაამართლა, რადგან მასზე არსებული მოთხოვნა და ხარჯები ერთმანეთს ამ ეტაპზე ვერ აბალანსებს.

მე ელგუჯა ჩოჩიასთან საუბრისას, უპირველეს ყოვლისა, იმით დავინტერესდი, თუ ვინ არის ქართული კერძების ძირითადი მომხმარებელი – ყოფილი საბჭოთა ქვეყნების მოქალაქეები თუ პრაღელები.
მან მითხრა, რომ ქართველების შემდეგ ჩეხები უფრო ინტერესდებიან ქართული კერძებით:

[ელგუჯა ჩოჩიას ხმა] ”თანაც ცდილობენ რამდენჯერმე მოვიდნენ, რომ სხვადასხვა კერძი გასინჯონ. დღეს შემიძლია დარწმუნებით ვთქვა, რომ ჩვენებურად გაკეთებული ლობიო ისეთი მოთხოვნით სარგებლობს, რომ თითქმის ყოველდღე გვაქვს პრობლემა, არ გვყოფნის ხოლმე. ხანდახან ჩემთვისაც არ რჩება ხოლმე. ასეა ხაჭაპურზეც.”

ქართული კერძები რომ პრაღელების დიდ მოწონებას იმსახურებს, ეს ჩოჩიას ოჯახის წევრებმა, რესტორნის სამზარეულოში მოფუსფუსე ქალბატონებმა, მარინამ და რუსუდანმა მითხრეს.

[ქალბატონების ხმა] ”ხშირად მოდიან ძალიან. თავიდან უჭირთ ჩეხებს, მაგრამ ვინც იცნობს, ხშირად მოდიან… – მაინტერესებს, არ გიჭირთ ქართული კერძების მომზადება? მაგალითად, ყველი ისეთი არ არის როგორიც საქართველოში… – არა, ჩვენ აქ შევარჩიეთ ყველაფერი ისე კარგად, რომ თითქმის 90 პროცენტი იგივეა. მთავარია, ქართველებს მოსწონთ, ესე იგი რახან ქართველებს მოსწონთ…” (სტილი დაცულია)

[ისმის ხმაური]

“თამადაში” ქართული კერძები, მართლაც, ხარისხიანია და სამშობლოს მონატრებულ ქართველებს გულის მოოხების კარგ საშუალებას აძლევს; ასევე აქ, პრაღაში, საქართველოს პოპულარიზების საქმეშიც თავისი მოკრძალებული წვლილი შეაქვს.

მე ბატონ ელგუჯას ისიც ვკითხე, თუ რატომ მაინცდამაინც ”თამადა” დაარქვა ჩეხურ-ქართული შერეული სამზარეულოს მქონე რესტორანს.

[ელგუჯა ჩოჩიას ხმა] ”ერთი მსახიობი მოვიდა ჩეხი და მითხრა, რომ 80-იან წლებში ყოფილა პრაღაში ქართული რესტორანი “თამადა”, რომელიც შემდეგ გარკვეული მიზეზების გამო დახურულა. და თუ ვინმე იცნობს ქართულ კერძებს, ამ რესტორნის სახელით იცნობსო. კარგი იქნება ამ სახელს თუ აღადგენთ – ვინც იცოდა, გაიხსენებს და ვინც არა, ჩვენ ავუხსნითო…”

მართლაც, ბევრი უცხოელი თუ ადგილობრივი იხსენებს საქართველოს “თამადაში” მომზადებული ქართული კერძების დაჭაშნიკების შემდეგ და ქართული სიმღერების მოსმენის სურვილსაც ხშირად გამოთქვამენ ხოლმე.

[ელგუჯა ჩოჩიას ხმა] ”რამდენიმე ჩეხმა სულიკოს ჩაწერაც გვთხოვა. რა თქმა უნდა, გადავუწერეთ და გავატანეთ…

[სულიკო]

[ვაჟა კიკნაველიძის ხმა] ”უკვე სწავლის პერიოდში დავქორწინდი. მეუღლე ჩეხეთის მოქალაქეა და…
… სამწუხაროდ თუ საბედნიეროდ, აქეთ შემოვრჩი.”

ვაჟა კიკნაველიძე პრაღაში გადმოსვლამდე ლენინგრადის სამხატვრო აკადემიაში სწავლობდა. სწორედ იქ გაიცნო და ცოლად შეირთო ჩეხი ქალბატონი და ახლა მათ 3 შვილი ჰყავთ: 22 წლის გიორგი, 18 წლის მედეა და 12 წლის სანდრო. როგორც შვილები, ასევე ვაჟას ცოლიც ოჯახში ქართულად ურთიერთობენ და არცთუ იშვიათად საქართველოსაც სტუმრობენ.

მე ვაჟა კიკნაველიძესთან საუბრისას ყველაზე მეტად იმან დამაინტერესა, თუ როგორ შეძლო სამშობლოდან მოშორებით ახალგაზრდა ქართველმა კაცმა არა მარტო ოჯახის შექმნა, არამედ საკუთარი საქმის წამოწყება და ბიზნესის გამართვა:

[ვაჟა კიკნაველიძის ხმა] ”შეცდომებისა და მცდელობების ხარჯზე, ვინაიდან მე დავიწყე სულ სხვა სფეროთი, ვინაიდან მე მხატვრობასთან ახლოს ვიყავი…
… მოკლედ, ამ გზით ნელ-ნელა მოვედით მშენებლობამდე. შევიძინეთ პატარა საამშენებლო ფირმა 1995 წელს და დავიწყებთ მუშაობა.”(სტილი დაცულია)

როგორც ჩანს, ვაჟა კიკნაველიძემ ამ საქმეშიც სამშობლოს სიყვარული ჩააქსოვა და მისი ფირმის მიერ აშენებულ ერთ-ერთ საცხოვრებელ უბანს ”ვაკე” შეარქვა.

[ვაჟა კიკნაველიძის ხმა] ”ერთი რაიონი გვაქვს გაშენებული პრაღასთან ახლოს, ვაკე დავარქვით…
… ოფიციალურად არა, მაგრამ ყველა კატალოგში ვაკე წერია და იქაურებიც ყველანი ვაკეს ეძახიან.”

[ჩეხური მუსიკა]

ბიზნესის გარდა, ბატონი ვაჟა საზოგადოებრივი საქმიანობითაცაა დაკავებული – იგი პრაღაში საქართველოს მეგობართა საზოგადოების ერთ-ერთი ლიდერია. ეს საზოგადოება იმ საკითხების ორგანიზებისათვის შეიქმნა, რომელიც თავად მის სახელწოდებაშია ნაგულისხმევი.

გარდა იმისა, რომ საქართველოს მცირე ჰუმანიტარულ დახმარებას უწევს, საზოგადოება აქ, ჩეხეთში, მცხოვრებ ქართველებსაც ეხმარება.
მისი ორგანიზებით, პრაღაში წლების მანძილზე 2 კლასიანი ქართული სკოლა ფუნქციონირებდა. საზოგადოება ჩეხეთში ჩვენი ქვეყნის პოპულარიზებასაც ცდილობს.

[ვაჟა კიკნაველიძის ხმა] ”ვაპირებთ უფრო გავშალოთ მუშაობა, გვინდა კულტურის სამინისტროზე გავიდეთ. ვაპირებთ კულტურის დღეების გაკეთებას. კულტურის დღეები ბიზნესმენს გაახედებს იქით…
… მომავალი წლის შემოდგომაზე გვაქვს ეს დაგეგმილი.”

სამშობლოს სიყვარული, ისევე როგორც თითქმის ნებისმიერ ქართველს, არც ვაჟა კიკნაველიძეს აძლევს მოსვენებას და აქ, პრაღაში, ჩამოსვლის დღიდან საქართველოში დაბრუნებაზე ფიქრობს:

[ვაჟა კიკნაველიძის ხმა] ”… მე ჩემი სიკვდილი მხოლოდ იქ წარმომიდგენია. ალბათ, ბიზნესით დავბრუნდები.

ვაჟა კიკნაველიძეს იმედი აქვს, რომ საქართველოში მიმდინარე ცვლილებების შემდეგ, მომავალში, სამშობლოში დაბრუნება ბევრ ქართველს გაუადვილდება:

[ვაჟა კიკნაველიძის ხმა] ”მე ვთვლი, რომ თუ აწმყო არ გვწყალობდა, მომავალი უკეთესი იქნება. ეს არის ჩვენი დაუწერელი ჰიმნი.”(სტილი დაცულია)

[“ჩემო კარგო ქვეყანა”]

[ბაჩა ზარდალიშვილის ხმა ] “ჩამოვედი ერთი თვით და დავრჩი – 11 წელია უკვე. თავიდან, ერთი პერიოდი, ძალიან გამიჭირდა. შემდეგ ბედმა გამიღიმა… …იმ გერმანული ფირმისთვის ვმუშაობდი 7 წელი.” (სტილი დაცულია)

ბატონი ბაჩა ისე თავისუფლად ლაპარაკობს ფულიანი და უძრავი ქონების მფლობელი ხალხის ერთმანეთთან დაკავშირებაზე, რომ ძალაუნებურად ჩნდება კითხვა: ნუთუ ეს ყველაფერი ასე იოლია? – ამ კითხვაზე პასუხი განსაკუთრებით აქტუალურია ქართული საზოგადოებისთვის, სადაც არათუ სიტყვიერი ნდობა, ხშირად ნოტარიულად დამოწმებული ხელშეკრულებაც ფარატინა ქაღალდად იქცევა.

[ბაჩა ზარდალიშვილის ხმა ] “თავიდან ყველას ენდობოდნენ – 93 წელი იყო და… ..ახლა უკვე იმდენად გავითქვიფე აქ, რომ უკვე მენდობიან. მეორე მხრივ, ჩეხი პარტნიორები მყავს და, ასე რომ, პრობლემა არ არის.” (სტილი დაცულია)

სანამ მეტწილად ნდობაზე დამყარებულ საქმეს, საკონსულტაციო- საშუამავლო მომსახურებას, მოჰკიდებდა ხელს, მანამდე ბაჩა ზარდალიშვილი, როგორც ზევით თქვა, გერმანული ფირმის წარმომადგენლობაში მუშაობდა. შემდეგ ფეხსაცმლის მაღაზიათა ქსლის შექმნაც სცადა, თუმცა 3 წლიანი მუშაობის შემდეგ, როგორც თვითონ ამბობს, დაინახა, რომ ამ სფეროში არაფერი გამოვიდოდა. შემდეგ ისევ გერმანული კომპანიის, ”ლოტოს”, ფილიალის შექმნა გადაწყვიტა, თუმცა ისე აღმოჩნდა, რომ ფილიალი სათავო ოფისად გადაიქცა და ახლა დამოუკიდებელ კომპანიას წარმოადგენს, სახელწოდებით ”ლოტო პლუს”. ამ სააქციო საზოგადოებას ფილიალები აქვს ჩეხეთის რამდენიმე ქალაქში და ერთ წელზე მეტია, რაც საკონსულტაციო-საშუამავლო საქმიანობას ეწევა.

[ბაჩა ზარდალიშვილის ხმა ] ”აქ კანონი მუშაობს – რაც უნდა გაკეთდეს, გააკეთებ… … თუ ბიზნესი კარგად გაქვს დაგეგმილი, მოგება შეიძლება მცირე გქონდეს, მაგრამ შეგიძლია წყნარად გეძინოს. აქ არ არის იმის საშიშროება, რომ ვიღაც გამოუშვებს კანონს, რომელიც ბიზნესს დაგინგრევს.”

მე ბაჩა ზარდალიშვილისგან იმის გაგებას შევეცადე, აპირებს თუ არა იგი საქართველოში საკუთარი ბიზნესის წამოწყებას, ანუ ჩვენს ქვეყანაში ბოლო წლის მანძილზე მომხდარი ცვლილებები იძლევა თუ არა, ჩეხეთში არსებული ვითარების მსგავსად, საქმის სუფთად წარმოების საშუალებას.

[ბაჩა ზარდალიშვილის ხმა] ”მე რისი გაკეთებაც მინდა, იმას ფული სჭირდება და თუ ფული ვიშოვე, გავაკეთებ, მაგრამ თვითონ ბიზნესი, რასაც ბიზნესი ჰქვია, მე მაგის გაკეთება გამიჭირდება ახლა საქართველოში.” (სტილი დაცულია)

[ჩეხური მუსიკა]

[ლევანისა და კახას დიალოგი] ”- გახსოვს სოხუმი? – არა, ის მახსოვს რომ სათამაშო მაიმუნი მყავდა…”

ახლა ლევანს უფრო სერიოზული სათამაშოები აქვს, ის ეგრეთწოდებული სულიერი, ლოგიკური თამაშების მოყვარულია. ამ თამაშებს საფუძვლად უდევს რთული მათემატიკური ლოგიკა და ის ძალიან პოპულარულია დღევანდელი ევროპის ნიჭიერ ახალგაზრდებს შორის.

[ლევანის ხმა] ”თამაში რომელიც ყველაზე უფრო მეტად მიყვარს და ვთამაშობ ჰქვია ”ცატრე” გერმანული თამაშია…
…ის ქვები ყველა უნდა ააწყოთ რომ ყველაზე მეტი ქულა გქონდეთ.
… ეს თამაში გავრცელებულია ამერიკაში ევროპაში, საქართველოში სამწუხაროდ არა”

ბოლო წლებია ყველაზე მეტი ქულის შეგროვებას ლევანი სხვადასხვა ჩემპიონატებზე და ოლიმპიადებზე წარმატებით ახერხებს. მის ანგარიშზეა უამრავი ჯილდო და მედალი.

მხოლოდ ლოგიკური თამაშის ერთ სახეობაში – ”ცატრეში” ლევანმა ჩეხეთის პირველი ადგილი მოიპოვა იუნიორებს შორის და მესამე ადგილი საერთო ჩემპიონატზე. ორი წლის წინ ევროპის ლევანი ევროპის ჩემპიონატზეც ასპარეზობდა და მეხუთე ადგილი დაიკავა ხოლო შარშან შედეგი გააუმჯობესა და მესამე ადგილზე გავიდა.

[ლევანის ხმა] ”ეს არის ცატრესგან, პირველი ადგილი…
… მოკლედ ჩეხებს აღარაფერი დაუტოვე…”

[ფრაგმენტი სპექტაკლიდან ლევანის მონაწილეობით] 10 წმ

ეს არის ფრაგმენტი სპექტაკლიდან რომელშიც ლევანი ერთერთ მთავარ როლს ასრულებდა. სანამ მას ”ვინოჰრადის” თეატრში მარბერის სპექტაკლში მთავარი გმირის შვილის როლზე დაამტკიცებდნენ ურთულესი კონკურსი გაიარა და მოწონებაც დაიმსახურა. ლევანი ვინოჰრადის თეატრის სცენაზე რომელიც ერთერთი პრესტიჟული თეატრია პრაღაში, ჩეხური თეატრის ვარსკვლავების გვერდით თამაშობდა და მათი სიმპატიებიც დაიმსახურა. ამაში მე თვითონაც დავრწმუნდი როდესაც ფოტოებზე ლევანი და ჩეხი მსახიობი სტროპნიცკი ხელი-ხელ გადახვეული ვიხილე.

[ლევანის ხმა] ”მინდოდა მსახიობი გამოვსულიყავი მაგრამ ახლა იურისტობა მინდა რადგან მშობლებიც იურისტები არიან…

სანამ ამ მიზანს მიაღწევს ლევანს კიდევ სწავლის გრძელი გზა აქვს გასავლელი, მაგრამ მისი შესაძლებლობების მქონე ახალგაზრდისთვის, ის ჯერ მხოლოდ 14 წლისაა, შეუძლებელი თითქმის არაფერია. მე ლევანთან საუბრის ბოლოს იმითაც დავინტერედი 1 წლის წინ საქართველოში სტუმრობისას რა შთაბეჭდილება მოახდინა მასზე თბილისმა რომელზე წარმოდგენა არც კი გააჩნდა.

[ლევანის ხმა] ”… არ მომეწონა. – რატომ? – იმიტომ რომ 2 წლის ბავშვი მათხოვრობდა…”

ის შთაბეჭდილება რაც ლევანს სამშობლოდან გამოჰყვა, უმეტესწილად მის მამულთან, აფხაზეთთან დაკავშირებული პრობლემის გამოძახილია. იმედია ლევანის წარმატებები გარკვეულ წვლილს შეიტანს იმ კონტრასტის შეცვლაში რამაც ასე გული ატკინა აქ პრაღაში მცხოვრებ 14 წლის ლევან ბოკერიას.